• TÜİK: ENFLASYON EKİM AYINDA YILLIK %85,51, AYLIK %3,54

190 No’lu Çalışma Yaşamında Şiddet ve Tacizin Sonlandırılması Sözleşmesi

(RESMİ OLMAYAN ÇEVİRİ)
ULUSLARARASI ÇALIŞMA KONFERANSI
SÖZLEŞME 190
ÇALIŞMA YAŞAMINDA ŞİDDET ve TACİZİN ORTADAN KALDIRILMASINA İLİŞKİN
SÖZLEŞME, KONFERANS’IN YÜZSEKİZİNCİ OTURUMUNDA KABUL EDİLMİŞTİR
CENEVRE, 21 Haziran 2019

Sözleşme 190
ÇALIŞMA YAŞAMINDA ŞİDDET VE TACİZİN ORTADAN KALDIRILMASINA İLİŞKİN
SÖZLEŞME
Uluslararası Çalışma Örgütü Genel Konferansı,
Uluslararası Çalışma Ofisi Yönetim Kurulu’nun daveti üzerine 10 Haziran 2019 tarihinde Cenevre’de
yaptığı yüz sekizinci (Yüzüncüyıl) Oturumunda,
Philadelphia Bildirgesi’nin ırk, inanç ve cinsiyetleri ne olursa olsun, bütün insanların maddi
ilerlemelerini ve manevi gelişmelerini, hür ve haysiyetli biçimde, ekonomik güvence altında ve eşit
şartlarda sürdürmek hakkına sahip olduklarını teyit ettiğini hatırlatarak, ve
Uluslararası Çalışma Örgütü’nün temel Sözleşmelerinin ilgililiğini teyit ederek, ve
İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme,
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara ilişkin Uluslararası Sözleşme, Her Türlü Irk Ayrımcılığının
Ortadan Kaldırılmasına ilişkin Uluslararası Sözleşme, Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın
Önlenmesi Sözleşmesi, Tüm Göçmen İşçilerin ve Aile Fertlerinin Haklarının Korunmasına dair
Uluslararası Sözleşme ve Engellilerin Haklarına ilişkin Sözleşme gibi diğer ilgili uluslararası araçları
hatırlatarak, ve
Herkesin toplumsal cinsiyete dayalı şiddet ve taciz de dahil şiddet ve tacizden arınmış çalışma yaşamı
hakkının farkında olarak, ve
Çalışma yaşamında şiddet ve tacizin insan hakları ihlali veya istismarı teşkil edebileceğinin, şiddet ve
tacizin fırsat eşitliğine yönelik bir tehdit olduğunun, insana yakışır iş anlamında kabul edilemez ve
bağdaşmayan olduğunun farkında olarak, ve
Şiddet ve tacizi önlemek için karşılıklı saygı ve insan onuruna dayanan bir çalışma kültürünün öneminin
farkında olarak, ve
Üyelerin bu tür davranış ve uygulamaların önlenmesini sağlamak için şiddete ve tacize karşı sıfır
toleransın genel ortamını teşvik etme konusunda önemli bir sorumluluğu olduğunu ve çalışma
yaşamındaki tüm aktörlerin şiddet ve tacizden kaçınmak, bunları önlemek ve ele almak zorunda
olduklarını hatırlatarak, ve
Çalışma yaşamında şiddet ve tacizin bir kişinin psikolojik, fiziksel ve cinsel sağlığını, saygınlığını, aile
ve sosyal çevresini etkilediğini kabul ederek, ve
Şiddet ve tacizin ayrıca kamusal ve özel hizmetlerin kalitesini de etkilediğinin ve insanların, özellikle
de kadınların, işgücü piyasasına erişimini, işgücü piyasasında kalmasını ve ilerlemesini
engelleyebileceğinin farkında olarak, ve
Şiddet ve tacizin sürdürülebilir işletmelerin teşvik edilmesiyle bağdaşmadığını ve işin örgütlenmesi,
işyeri ilişkileri, işçi katılımı, işletme itibarı ve verimlilik üzerinde olumsuz etkisinin olduğunu
kaydederek, ve
Toplumsal cinsiyete dayalı şiddet ve tacizin kadın ve kız çocuklarını orantısız şekilde etkilediğini kabul
ederek ve toplumsal cinsiyet kalıp yargıları, çoklu ve kesişen ayrımcılık biçimleri ve eşit olmayan
toplumsal cinsiyete dayalı güç ilişkileri de dahil temel neden ve risk faktörlerini ele alan kapsayıcı,
bütünleşik ve toplumsal cinsiyete duyarlı bir yaklaşımın çalışma yaşamında şiddet ve tacize son vermek
için esas olduğunun farkında olarak, ve

Aile içi şiddetin istihdam, verimlilik, sağlık ve güvenliği etkileyebileceğini ve hükümetlerin, işçi ve
işveren örgütlerinin ve işgücü piyasası kuruluşlarının aile içi şiddetin etkilerini tanıma, karşılık verme
ve sorgulama konusunda, diğer önlemlerin bir parçası olarak, yardımcı olabileceğini kaydederek, ve
Oturum gündeminin beşinci maddesini oluşturan çalışma yaşamında şiddet ve tacize ilişkin bazı
önerileri kabul etmeye karar vererek ve
Bu önerilerin uluslararası bir Sözleşme şeklini almasını belirleyerek,
İki bin on dokuz yılı Haziran ayının yirmi birinde Şiddet ve Taciz Sözleşmesi (2019) olarak
adlandırılabilecek olan aşağıdaki Sözleşmeyi kabul eder:
I. TANIMLAR
Madde 1
1. Bu Sözleşme’nin amaçları bakımından:
(a) Çalışma yaşamında “şiddet ve taciz” terimi fiziksel, psikolojik, cinsel veya ekonomik zararı
amaçlayan, bunlarla neticelenen veya neticelenmesi muhtemel olan, bir defaya mahsus
veya tekrarlanan, bir dizi kabul edilemez davranış ve uygulamaları, veya bunlarla ilgili
tehditleri, ifade eder ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddet ve tacizi de içermektedir; (b)
“Toplumsal cinsiyete dayalı şiddet ve taciz” terimi cinsiyet veya toplumsal
cinsiyetlerinden dolayı kişilere yöneltilen, veya belirli bir cinsiyet veya toplumsal
cinsiyetten olan kişileri orantısız şekilde etkileyen şiddet ve taciz anlamına gelir ve cinsel
tacizi içerir.
2. Bu maddenin 1nci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine halel getirmeksizin, ulusal hukuk ve
düzenlemelerdeki tanımlar tek bir kavram veya ayrı kavramlar için uygulanabilir.
II. KAPSAM
Madde 2
1. Bu Sözleşme, ulusal hukuk ve uygulamalarla tanımlandığı şekilde çalışanlar ve iş
sözleşmelerinden kaynaklanan statülerine bakılmaksızın çalışan kişiler, stajyer ve çıraklar dahil
eğitimdeki kişiler, istihdamı sonlandırılan işçiler, gönüllüler, iş arayanlar ve iş başvurusunda bulunanlar
ve bir işverenin yetkisini,görev veya sorumluluklarını yerine getiren bireyleri de kapsayarak çalışma
yaşamındaki işçileri ve diğer kişileri korur.
2. Bu Sözleşme hem kayıtlı hem de kayıtdışı ekonomideki, ister özel ister kamu, ister kentsel ister
kırsal alanlarda olsun tüm sektörlere uygulanır.

Madde 3
Bu Sözleşme;
(a) kamusal ve özel alanları içererek, çalışma yeri olan işyerlerini,
(b) İşçinin ücretinin ödendiği, dinlendiği veya yemek molası verdiği veya sağlık, yıkanma veya
kıyafet değiştirme imkanlarını kullandığı yerleri,
(c) İşle ilgili gezi, seyahat, eğitim, etkinlik veya sosyal faaliyetleri,
(d) Bilgi ve iletişim teknolojileri ile sağlananlar da dahil işle ilgili iletişim yoluyla gerçekleşen,
(e) İşveren tarafından sağlanan konaklama, ve
(f) İşe gidiş-gelişi
İçeren durum, yer ve zamanlar dahil olmak üzere, iş esnasında meydana gelen, işle bağlantılı veya
işten kaynaklanan çalışma yaşamındaki şiddet ve tacize uygulanır.
III. TEMEL İLKELER
Madde 4
1. Bu Sözleşmeyi onaylayan her Üye, herkesin şiddet ve tacizden arınmış çalışma yaşamı hakkına
saygı gösterir, bu hakkı teşvik eder ve gerçekleştirir.
2. Her Üye, ulusal hukuk ve şartlara uygun olarak ve temsilci işçi ve işveren örgütlerine danışarak,
çalışma yaşamında şiddet ve tacizin önlenmesi ve ortadan kaldırılması için kapsayıcı, bütünleşik ve
toplumsal cinsiyete duyarlı bir yaklaşımı kabul etmelidir. Bu yaklaşım, uygulanabilir olduğu hallerde,
üçüncü tarafları da içeren şiddet ve tacizi dikkate almalıdır ve;
(a) Şiddet ve tacizi kanunen yasaklama,
(b) İlgili politikaların şiddet ve tacizi ele almasını sağlama,
(c) Şiddet ve tacizi önleyecek ve bunlarla mücadele edecek tedbirleri uygulamak amacıyla
kapsamlı bir stratejiyi kabul etme,
(d) Uygulama ve izleme mekanizmaları oluşturma veya güçlendirme,
(e) Çözüm bulma araçlarına erişim ve mağdurlara destek sağlama,
(f) Yaptırımlar getirme,
(g) Uygun görüldüğü şekilde, erişilebilir biçimlerde araçlar, rehberlik, eğitim ve öğretim
geliştirme ve farkındalık yaratma, ve
(h) İş teftiş kurulları veya diğer yetkili organlar aracılığıyla olanlar da dahil olmak üzere, şiddet
ve taciz vakalarının denetimi ve soruşturulması için etkin araçlar sağlamayı içerir.
3. Bu maddenin 2nci fıkrasında belirtilen yaklaşımın kabul edilmesi ve uygulanması konusunda
her Üye, ilgili sorumluluklarının değişken doğası ve derecesini dikkate alarak, hükümetlerin ve
işveren, ve işçilerin ve onların ilgili örgütlerin farklı ve tamamlayıcı rol ve işlevlerini tanır.
Madde 5
Çalışma yaşamında şiddet ve tacizin önlenmesi ve ortadan kaldırılması amacıyla her Üye, insana
yakışır işi teşvik etmenin yanı sıra örgütlenme özgürlüğü ve toplu pazarlık hakkının etkin biçimde
tanınması, zorla çalıştırma veya zorunlu çalışmanın her biçiminin ortadan kaldırılması, çocuk işçiliğinin

etkin biçimde ortadan kaldırılması ve istihdam ve meslek konusunda ayrımcılığın ortadan kaldırılması
olmak üzere çalışma yaşamında temel ilke ve haklara saygı gösterir, bunları teşvik eder ve gerçekleştirir.
Madde 6
Her Üye, bir veya daha fazla kırılgan gruba veya çalışma yaşamında şiddet ve tacizden orantısız
şekilde etkilenen kırılganlık durumlarındaki gruplara ait işçi veya diğer kişilere yönelik olanların yanı
sıra kadın işçilere yönelik olanlar da dahil, istihdam ve meslek konusunda eşitlik ve ayrım gözetmeme
hakkını sağlayan kanun, düzenleme ve politikaları kabul eder.
IV. KORUMA VE ÖNLEME
Madde 7
Madde 1’e halel getirmeksizin ve Madde 1 ile uyumlu olarak her Üye, toplumsal cinsiyete dayalı
şiddet ve taciz de dahil olmak üzere, çalışma yaşamında şiddet ve tacizi tanımlamak ve yasaklamak için
kanun ve düzenlemeleri kabul eder.
Madde 8
Her üye, çalışma yaşamında şiddet ve tacizi önlemek için;
(a) Kayıtdışı ekonomide çalışan işçiler bakımından kamu makamlarının önemli rolünü tanıma,
(b) İlgili işçi ve işveren örgütlerine de danışarak ve diğer yollarla, işçiler ve ilgili diğer kişilerin
daha fazla şiddet ve tacize maruz kaldığı düşünülen sektörler veya meslekler ve çalışma
düzenlemelerini tespit etme, ve
(c) Bu kişileri etkin biçimde korumak için önlemler almayı da içeren uygun önlemleri alır.
Madde 9
Her Üye, işverenlerin, toplumsal cinsiyete dayalı şiddet ve taciz de dahil olmak üzere, çalışma
yaşamında şiddet ve tacizi önlemek için sahip oldukları kontrol ile orantılı olan uygun adımları atmasını
ve, makul şekilde uygulanabilir olduğu ölçüde, özellikle;
(a) İşçi ve temsilcilerine de danışarak, şiddet ve tacizle ilgili bir işyeri politikası benimsemeleri
ve uygulamaları,
(b) İş sağlığı ve güvenliği yönetiminde şiddet ve tacizi ve bunlarla ilişkili psikososyal riskleri
dikkate almaları,

(c) İşçi ve temsilcilerinin katılımıyla tehlikeleri belirlemeleri ve şiddet ve taciz risklerini
değerlendirmeleri ve bunları önlemek ve kontrol etmek için önlemler almaları, ve
(d) İşçilere ve ilgili diğer kişilere, bu maddenin (a) bendinde belirtilen politikaya ilişkin işçiler
ve ilgili diğer kişilerin hak ve sorumlulukları da dahil, şiddet ve tacizle ilgili belirlenmiş
tehlike ve riskler ve bunlarla ile ilişkili önleme ve koruma önlemleri hakkında, uygun
görüldüğü şekilde erişilebilir biçimlerde, bilgi ve eğitim sağlamalarını gerektiren kanun ve
düzenlemeleri kabul eder.
V. UYGULAMA VE ÇARELER
Madde 10
Her Üye:
(a) Çalışma yaşamında şiddet ve tacizle ilgili ulusal hukuk ve düzenlemeleri izlemek ve
uygulamak,
(b) Çalışma yaşamında şiddet ve taciz durumlarında:
(i) Şikayet ve soruşturma prosedürleri, ve ayrıca, uygun olduğu hallerde, işyeri
düzeyinde uyuşmazlık çözüm mekanizmaları,
(ii) İşyeri dışındaki uyuşmazlık çözüm mekanizmaları,
(ii) Mahkeme veya divanlar,
(iv) Müşteki, mağdur, tanık ve muhbirlerin mağduriyetine veya bunlara yönelik
misilleme yapılmasına karşı koruma, ve
(v) Müşteki ve mağdurlar için yasal, sosyal, tıbbi ve idari destek önlemleri gibi uygun
ve etkin çözüm yolları ve güvenli, adil ve etkin bildirme ve uyuşmazlık çözüm
mekanizma ve prosedürlerine kolay erişim sağlamaktadır.
(c) Mümkün olduğu kadarıyla ve uygun görüldüğü şekilde olayın içinde olan kişilerin
mahremiyet ve gizliliğinin korunması ve mahremiyet ve gizlilik gereklerinin uygunsuz
kullanılmamasını sağlamak,
(d) Çalışma yaşamında şiddet ve taciz durumlarında, uygun olduğu hallerde, yaptırım
getirmek,
(e) Çalışma yaşamında toplumsal cinsiyete dayalı şiddet ve taciz mağdurlarının toplumsal
cinsiyete duyarlı, güvenli ve etkin şikayet ve uyuşmazlık çözüm mekanizmaları, destek,
hizmet ve çarelere etkin biçimde erişebilmelerini sağlamak,
(f) Aile içi şiddetin etkilerini tanımak ve makul şekilde uygulanabilir olduğu ölçüde çalışma
yaşamında etkisini hafifletmek,
(g) İşçilerin, misilleme veya başka haksız sonuçlara uğramaksızın ve yönetimi bilgilendirme
görevleri olmadan, şiddet ve taciz nedeniyle yaşam, sağlık veya güvenlik bakımından yakın
ve ciddi bir tehlike arz ettiğine inanmak için makul bir gerekçeye sahip oldukları bir
çalışma ortamından çıkma hakkına sahip olmalarını sağlamak, ve

(h) İş teftiş kurulları ve uygun görüldüğü şekilde diğer ilgili makamların, adli veya idari makam
nezdinde kanuni itiraz haklarına tabi olarak, derhal tatbik edilecek önlemler içeren emir verme ve can,
sağlık veya güvenlik bakımından yakın tehlikenin mevcut olduğu durumlarda işi durdurma yolu dahil
olmak üzere, çalışma yaşamında şiddet ve tacizle başa çıkmak için yetkilendirilmelerini sağlamak için
uygun önlemleri alır.
VI. REHBERLİK, EĞİTİM VE FARKINDALIK YARATMA
Madde 11
Her Üye, temsilci işveren ve işçi örgütlerine de danışarak:
(a) Çalışma yaşamında şiddet ve tacizin iş sağlığı ve güvenliği, eşitlik, ayrım gözetmeme ve
göçle ilgili olanlar gibi ilgili ulusal politikalarda ele alınması,
(b) İşverenler, işçiler ve örgütleri ile ilgili makamlara, toplumsal cinsiyete dayalı şiddet ve taciz
de dahil çalışma yaşamında şiddet ve taciz hakkında, uygun görüldüğü şekilde erişilebilir
biçimlerde rehberlik, kaynaklar, eğitim veya diğer araçların sunulması, ve
(c) Farkındalık artırma kampanyaları da dahil girişimlerin üstlenilmesini sağlamaya gayret
eder.
VII. UYGULAMA YÖNTEMLERİ
Madde 12
Bu Sözleşmenin hükümleri, ulusal hukuk veya düzenlemeler yoluyla ve ayrıca toplu sözleşmeler
veya şiddet ve tacizi kapsayacak mevcut iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin genişletilmesi veya
uyarlanması ve gerektiğinde özel önlemler oluşturulması yolu da dahil ulusal uygulamalarla uyumlu
diğer önlemler aracılığıyla uygulanır.
VIII. SON HÜKÜMLER
Madde 13
Bu Sözleşmenin resmi onay belgeleri, tescil edilmek üzere, Uluslararası Çalışma Ofisi Genel
Direktörü’ne iletilecektir.
Madde 14
1. Bu Sözleşme, sadece onay belgeleri Uluslararası Çalışma Ofisi Genel Direktörü tarafından tescil
edilmiş olan Uluslararası Çalışma Örgütü üyeleri bakımından bağlayıcıdır.
2. Bu Sözleşme, iki üyenin onama belgesi Genel Direktör tarafından tescil edildiği tarihten itibaren
on iki ay sonra yürürlüğe girer.
3. Bu Sözleşme, daha sonra, onu onaylayan her üye için onama belgesinin tescil edildiği tarihten
itibaren on iki ay sonra yürürlüğe girer.

Madde 15
1. Bu Sözleşmeyi onaylamış bulunan her üye, Sözleşmenin ilk yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on
yıllık bir süre geçtikten sonra, Uluslararası Çalışma Ofisi Genel Direktörü’ne tescil edilmek üzere
göndereceği bir ihbarname ile Sözleşmeyi feshedebilir. Bu fesih, tescil tarihinden ancak bir yıl sonra
geçerli olacaktır.
2. Bu Sözleşmeyi onaylayıp yukarıdaki fıkrada sözü edilen on yıllık sürenin bitiminden itibaren bir
yıl içerisinde, bu madde gereğince, fesih hakkını kullanmayan her üye, yeni bir on yıllık süreye tabi olur
ve bundan sonra bu Sözleşmeyi, her on yıllık süreyi takip eden ilk yıl içerisinde ve bu maddede
öngörülen koşullar çerçevesinde feshedebilir.
Madde 16
1. Uluslararası Çalışma Ofisi Genel Direktörü, Uluslararası Çalışma Örgütü üyeleri tarafından
kendisine tebliğ edilen bütün onama ve fesihlerin tescil edildiğini Uluslararası Çalışma Örgütü’nün
bütün üyelerine duyurur.
2. Genel Direktör, kendisine tebliğ edilen Sözleşmenin ikinci onama belgesinin tescil edildiğini
Örgüt üyelerine bildirirken, bu Sözleşmenin yürürlüğe gireceği tarih hakkında örgüt üyelerinin dikkatini
çeker.
Madde 17
Uluslararası Çalışma Ofisi Genel Direktörü, yukarıdaki maddelerin hükümleri uyarınca kabul
edilmiş onaylara ve fesihlere ilişkin bütün bilgileri, Birleşmiş Milletler Antlaşması’nın 102nci Maddesi
uyarınca, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’ne iletir.
Madde 18
Uluslararası Çalışma Ofisi Yönetim Kurulu, gerekli görürse, bu Sözleşmenin, işleyişi hakkında
bir raporu Genel Konferans’a sunar ve gerekirse gözden geçirilmesi hususunun Konferans gündemine
alınması isteğini inceler.
Madde 19
1. Konferans’ın, bu Sözleşmeyi değiştiren yeni bir Sözleşmeyi kabul etmesi halinde ve yeni
Sözleşme aksini öngörmedikçe:
(a) Değiştirilmiş yeni Sözleşmenin bir üye tarafından onaylanması, yukarıdaki 15nci Madde
hükümleri dikkate alınmaksızın ve değiştirilmiş yeni Sözleşme yürürlüğe girmiş olması
kayıt ve şartı ile, bu Sözleşmenin derhal feshini gerekecektir,
(b) Bu Sözleşme, değiştirilmiş yeni Sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, üyelerin
onayına açık tutulamaz.
2. Bu Sözleşme, onu onaylamış olan ancak değiştirilmiş yeni Sözleşmeyi onaylamamış olan üyeler
için her halükarda mevcut şekli ve içeriği ile yürürlükte kalmaya devam eder.
Madde 20
Bu Sözleşmenin İngilizce ve Fransızca metinleri aynı şekilde geçerlidir.

*Türkiye tarafından henüz kabul edilmemiştir.

PDF formatında görüntülemek için tıklayınız

 

© 1949 - 2022 LASTİK-İŞ • TÜRKİYE PETROL KİMYA VE LASTİK SANAYİ İŞÇİLERİ SENDİKASI