Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından düzenlenen 114. Uluslararası Çalışma Konferansı 1-12 Haziran 2026 tarihlerinde İsviçre’nin Cenevre şehrinde gerçekleştirildi. Konferansa hükümetleri, işveren ve işçi örgütlerini temsil eden 5700’den fazla delege katıldı.
Konferansta, geçimini dijital çalışma platformları üzerinden sağlayan milyonlarca kişinin çalışma koşullarını iyileştirmeyi amaçlayan ilk uluslararası çalışma standardı kabul edildi. Platform Ekonomisinde İnsana Yakışır İş Sözleşmesi (C193) teknolojik yeniliklerin ve yeni iş modellerinin işçi hakları, adil rekabet ve sürdürülebilir ekonomik büyüme ile birlikte ilerlemesini sağlamaya yönelik küresel çabalar adına dönüm noktası niteliğinde bir adım oldu.
193 No’lu Platform Ekonomisinde İnsana Yakışır İş Sözleşmesi, üye ülkelere, dijital platform çalışanlarının örgütlenme özgürlüğü ve toplu pazarlık hakkı, ayrımcılığa karşı korunma, çocuk işçiliği ve zorla çalıştırmanın önlenmesi ile güvenli ve sağlıklı bir çalışma ortamına sahip olma hakkı dahil olmak üzere çalışma yaşamındaki temel haklardan yararlanmasını sağlama çağrısında bulunuyor.
Dijital çalışma platformlarının yarattığı hem fırsatları hem de zorlukları dikkate alan Sözleşmede, daha önce Sözleşmelerde yalnızca işçilerle sınırlı olan haklar, iş ilişkisi dışında bulunan kişileri de kapsayacak şekilde genişletiliyor. Bu kapsamda işçi sağlığı ve iş güvenliği ile istihdamın sona ermesi veya platformdan çıkarılma/devre dışı bırakılma gibi konular da yer alıyor.
Sözleşmede ayrıca üye ülkeler, iş ilişkisi içinde olmayanlar dahil olmak üzere tüm çalışanlara yeterli ücret veya ödeme sağlanması yönünde kapsamı genişletmeye teşvik ediliyor. Bunun yanı sıra şiddet ve tacize karşı korunma ile çalışanların veri koruması ve mahremiyeti gibi konular da ele alınıyor. Otomatik sistemlerin ve algoritmaların sorumlu kullanımına ilişkin güvenceler getiriliyor; şeffaflık ve kararların gözden geçirilmesini sağlayan mekanizmalara erişim şartlarını da içeriyor. Yeni standart, tüm dijital çalışma platformlarına uygulanıyor ve istihdam statülerinin ulusal hukukta nasıl sınıflandırıldığına bakılmaksızın tüm platform çalışanlarına temel korumalar sağlıyor.
ILO Genel Direktörü Gilbert F. Houngbo kapanış konuşmasında konferansın başarısının önemini vurgularak, “Milyonlarca çalışanın ve dijital çalışma platformlarının gözlerinin ve kulaklarının bizde olduğunun farkındaydık. Bu yoğun müzakere süreçlerinin sonuçlarını bekliyorlardı. Onları hayal kırıklığına uğratamazdık. Sizler ILO’nun çalışma yaşamının bugününü ve geleceğini şekillendirme kapasitesine hâlâ sahip olduğunu bir kez daha gösterdiniz.” ifadelerini kullandı.
Houngbo, “Bir Tercih Anı: İnsana Yakışır İş İçin Yapay Zekadan Yararlanmak” başlıklı raporuna atıfta bulunarak, yapay zekanın faydalarının geniş kesimlerce paylaşılmasını sağlamak için uluslararası iş birliğine duyulan ihtiyacı vurguladı. “Görevimiz, tüm ülkelerin, işletmelerin ve çalışanların bu dönüşüme katılma ve bundan yararlanma konusunda adil bir şansa sahip olmalarını sağlamaya yardımcı olmak ve insan odaklı bir yaklaşımla yapay zekanın herkes için insana yakışır işi ilerletmesini sağlamaktır.”
Konferanta ayrıca dünya genelinde çalışma yaşamının geleceğini şekillendiren bir dizi konu da ele alındı. Çalışma yaşamında toplumsal cinsiyet eşitliğine ilişkin Kararlar ve Sonuçlar raporu kabul edilerek, kadınlar ve erkekler için eşit fırsatların insana yakışır iş ve sosyal adalet açısından temel önemde olduğu yeniden teyit edildi. Sonuç raporunda daha fazla kadının iyi işlere erişebilmesine yardımcı olunması, bakım hizmetleri ve sosyal korumanın güçlendirilmesi, ekonomi ve işgücü piyasasındaki değişimlerin herkesin yararına olmasının sağlanması için eylem çağrısında bulunuluyor.
Uluslararası Çalışma Konferansı katılımcıları ayrıca sosyal diyalog ve üçlü yapıya ilişkin bir Kararlar ve Sonuçlar raporunu kabul ederek, çalışma yaşamındaki zorlukların ele alınmasında hükümetlerin, işverenlerin ve işçilerin birlikte çalışmasının önemini yeniden teyit etti. Sonuç raporunda, işçilerin ve işverenlerin örgütlenme ve temsil edilme haklarının korunması ihtiyacı vurgulanırken, adil ve etkili çalışma politikalarının şekillendirilmesine yardımcı olmak üzere daha güçlü iş birliği ve diyalog çağrısında bulunuluyor. Ayrıca bu rapor ulusal, sektörel ve işyeri düzeylerinde sosyal diyaloğu güçlendirmeye yönelik gelecekteki ILO desteği için rehberlik sağlıyor.
Konferans kapsamında 100. yılını kutlayan Standartların Uygulanması Konferans Komitesi, ülkelerin uluslararası çalışma standartlarını hukukta ve uygulamada nasıl hayata geçirdiğini inceledi. Delegeler, kriz ve toparlanma dönemlerinde barış ve dayanıklılığın inşasında istihdamın ve insana yakışır işin rolünü tartıştı. Komite ayrıca Belarus ve Myanmar’a ilişkin özel oturumlar düzenledi ve uluslararası çalışma standartlarının uygulanmasına dair 23 münferit ülke vakasını inceledi.
