Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu (ITUC) 2–13 Haziran 2025 tarihlerinde Cenevre’de düzenlenen 113. Uluslararası Çalışma Konferansı’nda (ILC) alınan ve işçi haklarını ileri taşıyan önemli kararları memnuniyetle karşıladığını açıkladı. Konferansta, Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) sosyal adaleti teşvik etme, demokratik değerleri savunma ve günümüz küresel çalışma hayatındaki sorunlara çözüm bulma konusundaki merkezi rolü bir kez daha vurgulandı.
ITUC Genel Sekreteri Luc Triangle, yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Bu yılki Konferans, standart belirleme, kurumsal yapının savunulması ve uzun süredir dışlanmış grupların tanınması açısından işçiler için somut kazanımlar sağladı. Ancak daha da önemlisi, demokrasi, haklar ve insana yakışır iş koşullarının birbirini karşılıklı olarak güçlendirdiği gerçeği bir kez daha teyit edildi. Artık bu kararları uygulamaya geçirmeliyiz.”
Platform Çalışanları İçin Yeni Sözleşme Hazırlanıyor
Konferansta alınan önemli kararlardan biri platform ekonomisinde insana yakışır iş konusuydu. ITUC’un kampanyasıyla gündeme gelen bu başlık kapsamında, 2026 yılında tamamlanıp kabul edilmek üzere yeni bir ILO Sözleşmesi ve Tavsiye Kararı hazırlanmasına karar verildi.
Bu adım, çoğunluğu genç ve güvencesiz şartlarda çalışan milyonlarca platform emekçisinin haklarını, sosyal güvencelerini ve iş güvenliğini garanti altına almayı amaçlıyor.
Biyolojik Tehlikelere Karşı Küresel Koruma: İlk Sözleşme Onaylandı
Konferansta ayrıca, virüsler, bakteriler ve diğer biyolojik risklere karşı çalışanları korumayı hedefleyen bir Biyolojik Tehlikeler Sözleşmesi ile ona eşlik eden bir tavsiye kararı kabul edildi. Bu sözleşme, ILO’nun bu alandaki ilk küresel standartlarını oluşturuyor.
Sözleşme; önleyici tedbirler, denetim, ihbarcı koruması, sağlık hizmetlerine erişim ve meslek hastalıkları ile iş kazaları için tazminat gibi kritik düzenlemeler içeriyor. ITUC, tüm ülkelere sözleşmeyi ivedilikle onaylama ve etkili şekilde uygulama çağrısında bulundu.
Myanmar, Filistin ve Suudi Arabistan Hakkında Önemli Kararlar
Konferansta, ILO Anayasası’nın 33. maddesi kapsamında yalnızca üçüncü kez bir karar alındı. Karar, Myanmar’daki askeri cunta tarafından temel işçi haklarının sistematik şekilde ihlal edilmesine tepki olarak yayımlandı.
Bu karar, hükümetleri, şirketleri ve sendikaları yatırımlarını, tedarik zincirlerini ve iş birliklerini gözden geçirmeye davet ediyor. Aynı zamanda, askeri cuntaya doğrudan ya da dolaylı destek sağlayabilecek silah, jet yakıtı ve mali kaynak akışının durdurulmasını öneriyor.
Öte yandan, Filistin, ILO nezdinde üye olmayan gözlemci devlet olarak tanındı. Gazze’deki insani kriz devam ederken, bu adım Filistinli temsilcilerin ILO toplantılarına daha etkin katılımını ve işçi haklarını savunma kapasitesini artırmayı hedefliyor. ITUC, bu kararı adalet ve çok taraflılık adına önemli bir gelişme olarak değerlendirerek, kalıcı ateşkes, tüm rehinelerin serbest bırakılması, engelsiz insani yardım erişimi ve uluslararası hukuka dayalı iki devletli çözüm çağrısını yineledi.
Ayrıca, işçi temsilcileri konferansta Suudi Arabistan’a karşı bir şikâyet dosyası sundu. Göçmen işçilerin yaygın hak ihlalleri gerekçesiyle sunulan başvuru, ILO Anayasası’nın 26. maddesi kapsamında uluslararası müdahale ve hesap verebilirlik talep ediyor.
Kayıt Dışı Ekonomide Dönüşüm İçin Yol Haritası
Konferansta, kayıt dışı ekonomide insana yakışır iş koşullarının sağlanması konulu kapsamlı bir genel görüşme de yapıldı. Sonuç bildirgesinde, ülkelerin ulusal düzeyde kapsayıcı formelleştirme (resmîleştirme) stratejileri geliştirmesi gerektiği vurgulandı.
Görüşmelerde öne çıkan konular şunlar oldu:
- Sendikalaşma ve toplu pazarlık haklarının güçlendirilmesi
- Yanlış sınıflandırma ve iş yasası ihlalleriyle mücadele
- Evrensel sosyal güvence sistemlerinin oluşturulması
Bildiride ayrıca, toplumsal cinsiyet eşitliği, adil geçiş (yeşil dönüşüm süreçlerinde adalet) ve yaşanabilir ücret konularına da yer verildi. Bu çerçevede, kararlar ILO’nun 2024 İlkeleriyle uyumlu küresel bir yol haritası olarak değerlendiriliyor.
ILO’nun Temel Görev Alanına Müdahale Uyarısı
Son olarak ITUC, bazı hükümetlerin LGBTIQ+ çalışanları destekleyen ILO çalışmalarını engellemeye yönelik girişimlerine dikkat çekti. Bu müdahalelerin, ILO’nun temel görev alanını zayıflatmaya yönelik daha geniş kapsamlı bir stratejinin parçası olduğu uyarısında bulunuldu.
Küresel Haklar Endeksi
Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu (ITUC), ILO konferansı sırasında düzenlediği bir toplantıyla “Küresel Haklar Endeksi” raporunu tanıttı. Türkiye’nin işçi hakları açısından en kötü 10 ülke arasında yer aldığını gösteren Endeks, dünya genelinde işçi haklarına ve demokratik haklara yönelik baskıları değerlendiriyor. DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu raporun tanıtım toplantısında bir konuşma yaparak Türkiye’deki sendikal hak ihlallerine dikkat çekti.
